थोडक्यात: कुंभमेळा भरणाऱ्या चार ठिकाणांपैकी नाशिक एक आहे, कारण परंपरेनुसार समुद्रमंथनात अमृताचे थेंब येथे पडले. कुंभ नाशिकमध्ये सुमारे बारा वर्षांनी, गुरू सिंह राशीत असताना येतो, म्हणून त्याला सिंहस्थ असेही म्हणतात. पुढचा कुंभ, २०२७-२८ मध्ये, नाशिक आणि त्र्यंबकेश्वर येथे गोदावरीकाठी आहे.
चार कुंभस्थळे
कुंभमेळा चार पवित्र ठिकाणी भरतो: प्रयागराज, हरिद्वार, उज्जैन आणि नाशिक. प्रत्येक ठिकाण पवित्र नदीकाठी असून सुमारे बारा वर्षांच्या चक्रात आळीपाळीने कुंभ भरवते. नाशिकचा कुंभ गोदावरी नदीकाठचा आहे.
अमृताची कथा
परंपरेनुसार देव आणि दानवांनी समुद्रमंथन केले, आणि अमृताचा कुंभ (घट) बाहेर आला. तो नेला जात असताना चार ठिकाणी थेंब पडले. नाशिक हे त्यापैकी एक मानले जाते, आणि म्हणूनच भाविक कुंभमेळ्यात येथील नदीत स्नान करतात. अधिक माहिती आमच्या कुंभाविषयी पानावर वाचा.
सिंहस्थ नाव का?
परंपरा कुंभाला ग्रहस्थितीशी जोडते. नाशिकचा कुंभ गुरू (बृहस्पती) सिंह राशीत असताना भरतो. म्हणून त्याला सिंहस्थ कुंभ म्हणतात, आणि तो सुमारे बारा वर्षांनी नाशिकला परत येतो, जो गुरूला सूर्याभोवती फिरण्यास लागणारा साधारण कालावधी आहे. नाशिकचा मागील कुंभ २०१५ मध्ये होता.
गोदावरी: नाशिक आणि त्र्यंबकेश्वर का
गोदावरीला दक्षिण गंगा म्हणतात, आणि तिचा उगम त्र्यंबकेश्वराजवळ आहे. भाविक दोन ठिकाणी स्नान करतात: नाशिकमधील रामकुंड, जेथे वैष्णव आखाडे अमृत स्नान करतात, आणि त्र्यंबकेश्वरमधील कुशावर्त कुंड, जेथे शैव आखाडे स्नान करतात. नदीची कथा गोदावरीला दक्षिण गंगा का म्हणतात या लेखात वाचा, आणि रामकुंड व त्र्यंबकेश्वर विषयी जाणून घ्या.
२०२७-२८ च्या कुंभात वेगळे काय?
कुंभ कालावधी ३१ ऑक्टोबर २०२६ रोजी ध्वजारोहणाने सुरू होऊन २४ जुलै २०२८ पर्यंत चालतो. मुख्य अमृत स्नानाचे दिवस २ ऑगस्ट, ३१ ऑगस्ट, ११ सप्टेंबर आणि १२ सप्टेंबर २०२७ आहेत. संपूर्ण कॅलेंडर आमच्या कुंभ तारखा मार्गदर्शकात पाहा, आणि पुढचा कुंभमेळा कुठे भरतो ते वाचा.