रामकुंड हा नाशिकमधील गोदावरीवरील सर्वाधिक भाविक येणारा घाट असून शहरात होणाऱ्या प्रत्येक सिंहस्थ कुंभमेळ्याचे हृदय आहे. कुंभमेळ्यासाठी येण्याचा विचार करत असाल, तर रामकुंडाचे महत्त्व काय, आसपास काय पाहावे आणि भेटीचे नियोजन कसे करावे, हे या लेखातून समजेल.
रामकुंड पवित्र का मानले जाते?
रामकुंड नाशिकच्या पंचवटी परिसरात आहे. परंपरेनुसार वनवासाच्या काळात प्रभू श्रीराम आणि सीतामाई येथे स्नान करत असत, तसेच श्रीरामांनी पिता राजा दशरथ यांचे विधी याच तीरावर केले, असे मानले जाते. म्हणूनच देशभरातील भाविक येथे स्नान आणि पितृतर्पणासाठी येतात.
कुंडाच्या शेजारी अस्थिविलय कुंड आहे; स्थानिक श्रद्धेनुसार येथे विसर्जित केलेल्या अस्थी लवकर विरघळतात. अनेक कुटुंबे या विधीसाठी खास नाशिकला येतात.
रामकुंड आणि सिंहस्थ कुंभमेळा
नाशिक-त्र्यंबकेश्वर येथे सिंहस्थ कुंभमेळा साधारण बारा वर्षांतून एकदा होतो. ३१ ऑक्टोबर २०२६ रोजी ध्वजारोहणाने कुंभपर्वाची सुरुवात होते आणि अमृत स्नानाच्या दिवसांचे रामकुंड हे प्रमुख केंद्र आहे. स्नानाच्या निश्चित तारखांसाठी प्रवासापूर्वी आमचे अधिकृत कुंभ वेळापत्रक जरूर पाहा.
रामकुंडाच्या परिसरात काय पाहावे
- काळाराम मंदिर – प्रभू श्रीरामांचे प्रसिद्ध काळ्या पाषाणातील मंदिर, घाटापासून जवळ.
- सीता गुफा – रामायणातील सीतामाईशी जोडलेली पंचवटीतील गुहा.
- पंचवटी – पाच वटवृक्षांवरून नाव पडलेला, रामायणकथांनी समृद्ध परिसर.
- गोदावरी आरती – नदीकाठी संध्याकाळची आरती हा शांत आणि संस्मरणीय अनुभव आहे.
नदीबद्दल अधिक वाचण्यासाठी गोदावरीला दक्षिण गंगा का म्हणतात हा लेख वाचा आणि कुंभातील सर्व पवित्र स्थळे पाहा.
भाविकांसाठी सूचना
- सकाळी लवकर दर्शनाला जा; दिवस चढेल तशी घाटावर गर्दी वाढते.
- लवकर वाळणारे हलके कपडे घाला आणि मौल्यवान वस्तू सुरक्षित ठेवा.
- विशेषतः मुख्य स्नानाच्या दिवशी स्थानिक स्वयंसेवक आणि पोलिसांच्या सूचना पाळा.
- कुंभ काळात नाशिक गजबजते, म्हणून निवास आणि प्रवासाचे आधीच आरक्षण करा.
रामकुंड हे केवळ स्नानघाट नाही; गोदावरीच्या तीरावर श्रद्धा, रामायण आणि कुंभपरंपरा येथे एकत्र येतात.