थोडक्यात: मुक्तिधाम हे नाशिक रोड येथे रेल्वे स्थानकाजवळील पांढऱ्या संगमरवरी मंदिराचे संकुल आहे. बारा ज्योतिर्लिंगांच्या प्रतिकृती आणि भिंतींवर कोरलेले भगवद्गीतेचे श्लोक यासाठी ते प्रसिद्ध आहे. स्थानकाजवळ असल्याने कुंभमेळ्यासाठी रेल्वेने येणाऱ्या भाविकांसाठी हे पहिले सोपे ठिकाण आहे.
मुक्तिधाम म्हणजे काय?
मुक्तिधाम म्हणजे "मुक्तीचे धाम". हे मंदिर पांढऱ्या संगमरवरात बांधलेले असून विसाव्या शतकात एका खासगी न्यासाने बांधले. आत अनेक देवतांची मंदिरे आहेत, त्यामुळे एकाच ठिकाणी अनेक पवित्र रूपांचे दर्शन घेता येते.
बारा ज्योतिर्लिंगांच्या प्रतिकृती
हे मंदिर भारतातील बारा सर्वात पवित्र शिवस्थानांच्या, बारा ज्योतिर्लिंगांच्या प्रतिकृतींसाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. देशभर प्रवास करू न शकणाऱ्या भाविकांना ती येथे एकत्र पाहता येतात. या भागातील खऱ्या ज्योतिर्लिंगासाठी आमचे त्र्यंबकेश्वर मार्गदर्शक पाहा.
भिंतींवरील भगवद्गीता
मंदिराच्या भिंतींवर भगवद्गीतेचे श्लोक कोरलेले आहेत, त्यामुळे अनेक जण शांतपणे थांबून ते वाचतात. त्यामुळे ही भेट केवळ गर्दीच्या दर्शनापेक्षा शांत आणि चिंतनशील वाटते.
मुक्तिधामला कसे जावे
मुक्तिधाम नाशिक रोड येथे नाशिक रोड रेल्वे स्थानकाजवळ आहे आणि रिक्षाने किंवा कमी सामान असल्यास चालत सहज पोहोचता येते. ते पंचवटी आणि रामकुंडापासून काही किलोमीटर अंतरावर आहे, म्हणून दोन्ही एका दिवशी करायचे असल्यास लहानसा प्रवास ठेवा. नाशिकला कसे पोहोचावे ते वाचा.
कुंभमेळ्यासाठी भेटीच्या टिप्स
- मंदिरात फोटो काढण्यास परवानगी नाही, म्हणून प्रवेशद्वारावर फोन आणि कॅमेरे बाजूला ठेवा.
- दिवसाच्या सुरुवातीला जा आणि प्रवासापूर्वी सध्याच्या दर्शनवेळा तपासा.
- पूर्ण दिवसाच्या दर्शनासाठी काळाराम मंदिर आणि पंचवटीतील घाट यांच्यासोबत करा.
- अमृत स्नानाच्या दिवशी, २ ऑगस्ट, ३१ ऑगस्ट, ११ सप्टेंबर आणि १२ सप्टेंबर २०२७, घाटांजवळ रस्ते बंद असू शकतात. वेळापत्रक पाहा.